Prowadzę księgi rachunkowe w spółce, która otrzymuje zapłaty oraz dokonuje ich w mechanizmie podzielonej płatności. W jaki sposób należy ujmować w księgach rachunkowych transakcje sprzedaży oraz zakupu towarów i usług, które zostały opłacone przy użyciu komunikatu przelewu? Jak wykazać je w sprawozdaniu finansowym? Od 1 lipca 2018 r. obowiązują przepisy, które wprowadziły do polskich firm mechanizm podzielonej płatności. Przypomnijmy, że zgodnie z art. 108a ust. 2 ustawy o VAT polega on na tym, że: zapłata kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty podatku naliczonego wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek VAT, zapłata całości albo części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek bankowy albo na rachunek w SKOK, dla których jest prowadzony rachunek VAT, albo jest rozliczana w inny sposób, np. przez potrącenie (patrz „Ewidencja w księgach rachunkowych”). Według ustawy... Teraz pojawiają się wątpliwości, jak zaprezentować środki pieniężne na rachunkach VAT w sprawozdaniach finansowych. Jeśli chodzi o ustawę o rachunkowości, to zawiera ona jedynie wytyczne do prezentacji tych danych w informacji dodatkowej w ramach „Dodatkowych informacji i objaśnień”. Spółki powinny ujawnić „środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT” zgodnie z załącznikiem 1 pkt Jednak pozostałe załączniki skierowane do przedsiębiorstw i innych jednostek, tj. załączniki nr 4 i 5, nie zawierają żadnych wskazówek. Oznacza to, że nie ma w tym wypadku konieczności ujawnień w informacji dodatkowej czy dodatkowych objaśnieniach do bilansu. Dlatego w bilansie wskazana jest prezentacja w pozycji „Inne środki pieniężne” w ramach pozycji „Krótkoterminowe aktywa finansowe ‒ środki pieniężne i inne aktywa pieniężne”. [przykład 1] Wątpliwości mają też jednostki sporządzające rachunek przepływów pieniężnych. Trzeba je wskazać w pozycji G. Środki pieniężne na koniec okresu (F+/‒D). Czy jednak należy je wydzielać jako środki o ograniczonej możliwości dysponowania? Jak wskazuje KSR 1, środki pieniężne, którymi jednostka może dysponować jedynie w ograniczonym stopniu (mimo że są one w jej posiadaniu), są to środki, które nie mogą być dowolnie przez nią wykorzystane. Uzasadnia to wykazanie w rachunku przepływów pieniężnych kwot zablokowanych na rachunkach bankowych (np. w celu zabezpieczenia operacji, blokady zabezpieczające kredyty i pożyczki lub inne kontrakty finansowe), środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, akredytyw czy otrzymanych z tytułu planowanego przetargu wadiów, z uwzględnieniem zasady istotności. Umownie przyjmuje się, że w tej pozycji wykazuje się środki pieniężne, którymi możliwość dysponowania jest ograniczona na dłużej niż trzy miesiące od dnia bilansowego. Środki na rachunkach VAT są ograniczone, jeśli chodzi o wszelkie sposoby ich wydatkowania, ale nadal to jednostka decyduje, czy z nich skorzysta, czy też nie. Podatnicy mogą przeznaczyć je na takie cele, jak: 1) zapłata kwoty odpowiadającej kwocie VAT z tytułu nabycia towarów lub usług na rachunek VAT sprzedawcy; 2) zwrot na rzecz nabywcy kwoty odpowiadającej kwocie VAT wynikającego z wystawionej przez podatnika faktury korygującej; 3) wpłata na rachunek urzędu skarbowego: a) zobowiązania podatkowego z tytułu VAT, b) dodatkowego zobowiązania podatkowego (sankcji VAT) oraz c) odsetek od zaległości w zapłacie VAT lub d) dodatkowego zobowiązania podatkowego; 4) wpłata na rzecz płatnika kwoty VAT wynikającej z wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych (art. 103 ust. 5a ustawy o VAT); 5) przekazanie przy użyciu komunikatu przelewu kwoty VAT na rachunek VAT dostawcy towarów lub usługodawcy przez posiadacza rachunku, który otrzymał płatność przy użyciu komunikatu przelewu, choć nie jest dostawcą towarów lub usługodawcą wskazanym na fakturze, za którą jest dokonywana płatność; 6) zwrot przy użyciu komunikatu przelewu nienależnie otrzymanej płatności na rachunek VAT; 7) przekazanie środków na inny rachunek VAT prowadzony na rzecz tego samego podatnika w tym samym banku. Z rachunku VAT może być też dokonane przekazanie środków na rachunek wskazany przez naczelnika urzędu skarbowego w informacji o postanowieniu o wyrażeniu zgody na taką transakcję (art. 108b ustawy o VAT). Naczelnik urzędu skarbowego ma 60 dni na wyrażenie zgody na takie przekazanie na wniosek podatnika. Jest to więc termin krótszy niż trzy miesiące. Środki na rachunkach VAT nie są więc ograniczone w taki sposób, aby nie było możliwości bieżącego podejmowania decyzji przez kierownika jednostki w zakresie tych środków. Dlatego moim zdaniem nie trzeba wydzielać ich jako środków o ograniczonej możliwości dysponowania. Jednak są też odmienne opinie. Najważniejsze jest to, aby niezależnie od sposobu prezentacji tych środków taka informacja w sprawozdaniu finansowym się znalazła. ...a zgodnie z MSSF Jeśli natomiast chodzi o jednostki sporządzające sprawozdania według Międzynarodowych Standardów Sprawozdań Finansowych, to należy przed klasyfikacją tych środków rozważyć definicję środków pieniężnych i ich ekwiwalentów. Wymaga ona, aby aktywa sklasyfikowane jako środki pieniężne charakteryzowały się wysokim stopniem płynności i nieznacznym ryzykiem zmiany wartości oraz były dostępne do zaspokojenia bieżących potrzeb jednostki. Jeśli w toku bieżącej działalności operacyjnej jednostka reguluje na bieżąco płatności z odrębnego rachunku VAT i środki zgromadzone na tym rachunku nie są zamrożone, to z punktu widzenia zasad rachunkowości prezentacja ich jako środków pieniężnych i ich ekwiwalentów jest właściwa. Natomiast z racji, że w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości nie pojawia się cezura trzymiesięcznego okresu, mogą zrodzić się wątpliwości, kiedy jednostka ze względu na specyfikę swojej działalności utrzymuje znaczące nadwyżki środków zgromadzonych na rachunku VAT i nie przeznacza ich na realizację bieżących płatności czy rozliczeń z urzędem skarbowym. MSR 7 par. 5 wymaga, aby środki pieniężne były dostępne na żądanie, a ich ekwiwalenty stanowiły krótkoterminowe inwestycje o dużej płynności utrzymywane w celu pokrycia krótkoterminowych zobowiązań pieniężnych. W rezultacie wydaje się, że w tym przypadku właściwsze byłoby zaprezentowanie utrzymywanego salda w ramach innych aktywów finansowych niż w ramach środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, jeśli jednostka na bieżąco nie korzysta z tego salda i nie reguluje na bieżąco zobowiązań z tytułu VAT w krótkim okresie, a z przekazaniem tych środków musi czekać na decyzję urzędu skarbowego nawet do 60 dni. Zdaniem niektórych audytorów klasyfikacja środków na rachunku VAT jako środków pieniężnych i ekwiwalentów mogłaby nadmiernie poprawiać obraz sytuacji płynnościowej spółki i tym samym zniekształcać potencjalną ocenę dokonaną przez użytkowników sprawozdań finansowych. Wtedy lepiej pokazać je jako inne aktywa finansowe. Z kolei gdy jednostka już wystąpiła do urzędu skarbowego z wnioskiem o możliwość przekazania tych środków pieniężnych na innych rachunek bankowy, należałoby rozważyć klasyfikację jako należności od urzędu skarbowego, wychodząc z założenia, że w okresie, w którym czekamy na zwrot, nie wykorzystujemy tych środków. Czasem audytorzy wskazują, że aby uniknąć wątpliwości interpretacyjnych i konieczności przeklasyfikowania, lepiej jest całość salda na rachunku VAT zaprezentować jako element rozliczeń (rozrachunków) publicznoprawnych z tytułu VAT, argumentując, że środki te są wykorzystywane wyłącznie w celu regulowania zobowiązań z tytułu VAT wobec kontrahentów oraz urzędu skarbowego. Innym kompromisowym i zarazem najprostszym rozwiązaniem byłaby prezentacja split payment w odrębnej linii sprawozdania z sytuacji finansowej, rozróżniając w ten sposób od środków pieniężnych i ekwiwalentów o wysokiej płynności czy też innych rozrachunków/należności podatkowych. Jednak taką prezentację należałoby rozważyć, gdyby środki te były naprawdę bardzo znaczące. W dodatkowych notach i objaśnieniach należy też w przypadku sprawozdań według MSSF/MSR ująć informację, która dostarczyłaby danych na temat wysokości salda środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku VAT i ograniczeń w ich dysponowaniu, a także wyjaśniłaby naturę tych rozliczeń w zależności od indywidualnej pozycji płatniczej jednostki. przykład 1 Spółka ABC posiada na 31 grudnia na rachunkach bankowych 520 000 zł, w tym na rachunku VAT w banku X 22 000 zł i rachunku VAT w banku Y 4000 zł. Spółka ujawnia te środki, jak pokazano poniżej. B. Aktywa obrotowe Stan na 31-12-2018 Stan na 31-12-2017 III. Inwestycje krótkoterminowe 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe c) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne 520 000 zł 185 000 zł ‒ środki pieniężne w kasie i na rachunkach 520 000 zł 185 000 zł ‒ inne środki pieniężne ‒ inne aktywa pieniężne 2. Inne inwestycje krótkoterminowe 18) środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT, o którym mowa w: a) art. 62a ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. ‒ Prawo bankowe ( z 2017 r. poz. 1876, 2361 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 62), b) art. 3b ust. 1 ustawy z 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych ( z 2017 r. poz. 2065, 2486 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 62). Wynoszą na 31 grudnia 2018 r. 26 000 zł. Na 31 grudnia 2017 r. nie obowiązywały przepisy dotyczące mechanizmu podzielonej płatności. ...a jak je wcześniej zaewidencjonować w księgach rachunkowych ekspert w zakresie podatków i rachunkowości Stosowanie mechanizmu podzielonej płatności nie wpływa na sposób ujęcia faktury sprzedaży i faktury zakupu z wykazanym VAT w księgach rachunkowych. Zmienia się natomiast sposób księgowania związany z operacjami na rachunku VAT. Z ksiąg rachunkowych powinny wynikać zmiany na tym rachunku oraz jego saldo, co wymaga wprowadzenia dodatkowego konta analitycznego do rachunku bankowego, np. dla danego rachunku bankowego w banku X SA konta analitycznego 130/2 „Rachunek VAT”. Na sposób przekazywania środków pieniężnych pomiędzy rachunkiem VAT a rachunkiem rozliczeniowym podatnika, tj. zarówno po stronie nabywcy dokonującego zapłaty, jak i po stronie sprzedawcy, który tę zapłatę otrzymuje, wskazują przepisy prawa bankowego ( z 2017 r. poz. 1876 ze zm.) Zgodnie z art. 62c ust. 1 prawa bankowego bank, realizując przelew złożony przez przedsiębiorcę (nabywcę, dłużnika) przy użyciu komunikatu przelewu, w pierwszej kolejności obciąża kwotą VAT rachunek VAT tego nabywcy i jednocześnie uznaje tą samą kwotą jego rachunek rozliczeniowy. Tak jest w przypadku, gdy nabywca na rachunku VAT posiada środki pieniężne w wysokości wystarczającej na zapłatę kwoty VAT. [przykład 2] Z kolei na sposób realizacji przez bank przelewu z tytułu otrzymania zapłaty dokonanej przy użyciu komunikatu przelewu wskazuje art. 62c ust. 5 prawa bankowego. Zgodnie z tym przepisem bank po otrzymaniu środków pieniężnych z tytułu kwoty odpowiadającej kwocie VAT wskazanej w komunikacie przelewu obciąża rachunek rozliczeniowy kwotą podatku i jednocześnie uznaje tą kwotą rachunek VAT prowadzony dla rachunku rozliczeniowego. [przykład 3] Dokonanie zapłaty według MPP Jednostka prowadząca ewidencję towarów w cenach zakupu 28 listopada dokonała zakupu towarów handlowych. Transakcję potwierdzała otrzymana tego samego dnia faktura na kwotę brutto 7380 zł (wartość netto 6000 zł + VAT 1380 zł). 10 grudnia jednostka przekazała zapłatę za dostarczony towar. Zapłata nastąpiła według mechanizmu podzielonej płatności, tj. przy użyciu komunikatu przelewu, w którym poza numerem faktury zakupu i NIP dostawcy jednostka wskazała: kwotę brutto – 7380 zł, kwotę podatku – 1380 zł. Na rachunku VAT jednostki w chwili regulowania zapłaty znajdowały się środki pieniężne w wysokości wystarczającej do uregulowania całej kwoty VAT. Jednostka posiada wyciąg bankowy prowadzony wyłącznie dla rachunku rozliczeniowego. Ewidencja w księgach rachunkowych nabywcy, który dokonał zapłaty według split payment, może przebiegać następująco: Zapisy w księgach rachunkowych listopada 1. Faktura – zakup towarów handlowych Wn konto 300 „Rozliczenie zakupu” 6000 zł b) podatek naliczony podlegający odliczeniu Wn konto 221 „Podatek naliczony i jego rozliczenie” 1380 zł Ma konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” 7380 zł 2. Pz – przyjęcie towarów handlowych na magazyn Wn konto 330 „Towary” 6000 zł Ma konto 300 „Rozliczenie zakupu” 6000 zł Zapisy w księgach rachunkowych grudnia 1. WB (rachunek rozliczeniowy) – zapłata zobowiązania wobec dostawcy z zastosowaniem split payment a) obciążenie kwotą VAT rachunku VAT jednostki i uznanie jej rachunku rozliczeniowego Wn konto 130/1 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek bieżący) 1380 zł Ma konto 130/2 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek VAT) 1380 zł b) zobowiązanie wobec dostawcy Wn konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” 7380 zł Ma konto 130/1 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek bieżący) 7380 zł Jeżeli jednostka otrzymuje wyciąg bankowy zarówno dla rachunku rozliczeniowego, jak i dla rachunku VAT prowadzonego do tego rachunku rozliczeniowego, to do zaksięgowania zapłaty zobowiązania w ramach split payment może również stosować konto „Środki pieniężne w drodze”. Wówczas ujęcie w księgach rachunkowych października dokonanej zapłaty, o której mowa w przykładzie, może przebiegać jak poniżej. 1. WB (rachunek rozliczeniowy) – zapłata zobowiązania wobec dostawcy z zastosowaniem split payment a) uznanie rachunku rozliczeniowego kwotą VAT Wn konto 130/1 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek bieżący) 1380 zł Ma konto 135 „Środki pieniężne w drodze” 1380 zł b) zapłata zobowiązania wobec dostawcy Wn konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” 7380 zł Ma konto 130/1 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek bieżący) 7380 zł 2. WB (rachunek VAT) – obciążenie rachunku VAT kwotą podatku Wn konto 135 „Środki pieniężne w drodze” 1380 zł Ma konto 130/2 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek VAT) 1380 zł przykład 3 We wrześniu jednostka zawarła umowę na świadczenie usługi reklamowej, która zostanie wykonana w listopadzie. 28 września jednostka wystawiła kontrahentowi fakturę zaliczkową na kwotę 6150 zł (wartość netto 5000 zł + VAT 1150 zł). 4 października na podstawie otrzymanej faktury kon trahent uregulował swoje zobowiązanie z zastosowaniem split payment, wobec czego bank sprzedawcy po otrzymaniu kwoty 6150 zł kwotę odpowiadającą podatkowi VAT przekazał na rachunek VAT. Ewidencja w księgach rachunkowych sprzedawcy, który otrzymał zapłatę według split payment, może przebiegać jak poniżej. Zapisy w księgach rachunkowych września 1. Faktura – zaliczka na poczet sprzedaży usługi reklamowej Wn konto 200 „Rozrachunki z odbiorcami” 6150 zł Ma konto 840 „Rozliczenia międzyokresowe przychodów” 5000 zł Ma konto 222 „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego” 1150 zł 200 Rozrachunki z odbiorcami 222 Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego 1a) 6150 zł 1150 zł (1c 840 Rozliczenia międzyokresowe przychodów 5000 zł (1b Zapisy w księgach rachunkowych października 1. WB – wpływ należności z zastosowaniem split payment a) otrzymanie zapłaty należności Wn konto 130/1 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek bieżący) 6150 zł Ma konto 200 „Rozrachunki z odbiorcami” 6150 zł b) uznanie kwotą VAT rachunku VAT jednostki i obciążenie jej rachunku rozliczeniowego Wn konto 130/2 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek VAT) 1150 zł Ma konto 130/1 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek bieżący) 1150 zł Jeżeli jednostka otrzymuje wyciąg bankowy zarówno dla rachunku rozliczeniowego, jak i dla rachunku VAT prowadzonego dla tego rachunku rozliczeniowego, to do zaksięgowania otrzymanej należności z zastosowaniem split payment może zastosować konto „Środki pieniężne w drodze”. Wówczas ujęcie w księgach rachunkowych października otrzymanej zapłaty, o której mowa w przykładzie, może przebiegać, jak poniżej. 1. WB (rachunek rozliczeniowy) – wpływ należności z zastosowaniem split payment a) otrzymanie zapłaty należności Wn konto 130/1 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek bieżący) 6150 zł Ma konto 200 „Rozrachunki z odbiorcami” 6150 zł b) obciążenie kwotą VAT rachunku rozliczeniowego Wn konto 135 „Środki pieniężne w drodze” 1150 zł Ma konto 130/1 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek bieżący) 1150 zł 2. WB (rachunek VAT) – uznanie rachunku VAT kwotą podatku Wn konto 130/2 „Rachunek bankowy w banku X” (w analityce: rachunek VAT) 1150 zł Ma konto 135 „Środki pieniężne w drodze” 1150 zł Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości ( z 2018 r. poz. 395 ze zm.). Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL Kup licencję

Jak wykazać w sprawozdaniu finansowym zmiany w środkach trwałych Zmiany w majątku trwałym należy wykazać w każdym elemencie sprawozdania finansowego sporządzanym przez jednostkę. W bilansie będzie to wartość netto środków trwałych ustalona na dzień bilansowy. W rachunku zysków i strat należy wykazać wynik ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych. Bardzo szczegółowa analiza zmian w majątku trwałym wymagana jest również w informacji dodatkowej. Podstawą sporządzenia sprawozdania finansowego są prawidłowo prowadzone księgi rachunkowe. Dlatego powinny być w nich ujęte wszystkie operacje gospodarcze zaistniałe w roku obrotowym. Zarówno zakup, jak i sprzedaż czy likwidacja środka trwałego są operacjami gospodarczymi, które bezpośrednio wpływają na zmianę stanu ilościowego i wartościowego majątku jednostki. Tym samym będą one miały wpływ na poszczególne elementy sprawozdania finansowego. Zmiany ilościowe w majątku jednostki, tj.: zwiększenia (przychody) - zakup, otrzymanie w formie darowizny itp., zmniejszenia (rozchody) - sprzedaż, likwidacja, przekazanie w formie darowizny itp., są wprowadzane do ksiąg rachunkowych w wartości początkowej na podstawie odpowiednich dowodów ("OT - Przyjęcie środka trwałego" lub "LT - Likwidacja środka trwałego"). Zmiany wartościowe w majątku trwałym mogą następować w wyniku ulepszenia środków trwałych, aktualizacji ich wartości, likwidacji (częściowej lub całkowitej), sprzedaży itp. UWAGA! Na dzień bilansowy jednostki powinny dokonać weryfikacji stosowanych zasad wyceny oraz stawek amortyzacji. Każdy ruch w majątku trwałym jednostki powinien mieć swoje odzwierciedlenie w księgach rachunkowych. Księgi te powinny być prowadzone w sposób na tyle szczegółowy, aby umożliwiało to rzetelne sporządzenie sprawozdania finansowego. Odpowiednio skonstruowana analityka jest bardzo ważna, ponieważ oprócz wykazanej w bilansie wartości netto środków trwałych jednostki muszą również wykazać szczegółowe zmiany w tym majątku w informacji dodatkowej. W rachunku zysków i strat z kolei należy wykazać wynik na sprzedaży środka trwałego jako zysk lub stratę ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych. W rachunku przepływów pieniężnych natomiast należy wykazać tylko te zmiany stanu środków trwałych, które powodują w jednostce przepływ pieniężny, tj. wpływ lub wydatek. Na dzień bilansowy, weryfikując wartości rzeczowych aktywów trwałych, jednostka powinna: - sporządzić tabelę zmian rzeczowych aktywów trwałych - uzgodnić wykazane w tabeli dane z księgami rachunkowymi i tabelą amortyzacji oraz - porównać je z danymi w rachunku zysków i strat, rachunku przepływów pieniężnych, informacji dodatkowej Przykład Jednostka na początek okresu (BO) posiadała w aktywach bilansu środki trwałe o wartości netto 542 000 zł, tj.: środki transportu o wartości początkowej 550 000 zł, umorzeniu 210 000 zł, a tym samym wartości netto w wysokości 340 000 zł, maszyny i urządzenia o wartości początkowej 212 700 zł, umorzeniu 10 700 zł, a tym samym wartości netto w wysokości 202 000 zł. Natomiast w pasywach bilansu jednostka na BO wykazała następujące dane: kapitał podstawowy: 342 000 zł, zobowiązania z tytułu podatków, ceł i ubezpieczeń społecznych: 200 000 zł. W ciągu roku obrotowego jednostka przeprowadziła następujące operacje gospodarcze: 1) kupiła dwa samochody ciężarowe o wartości netto odpowiednio 400 000 zł i 500 000 zł (VAT 23%), 2) dokonała odpisów amortyzacyjnych od wszystkich środków trwałych na kwotę 300 000 zł, z tego 200 000 zł dotyczyło środków transportu (grupa 7 KŚT), a 100 000 zł - maszyn i urządzeń (grupa 4 KŚT), 3) zlikwidowała trzy zestawy komputerowe, z czego dwa z nich były całkowicie zamortyzowane (o wartości 4000 zł i 4500 zł), a jeden był częściowo zamortyzowany (wartość początkowa 4200 zł, umorzenie 2200 zł, wartość nieumorzona 2000 zł), 4) sprzedała jeden samochód ciężarowy za kwotę 70 000 zł, który był częściowo zamortyzowany (wartość początkowa 250 000 zł, umorzenie 210 000 zł, wartość nieumorzona 40 000 zł), 5) do dnia bilansowego jednostka nie zapłaciła za jeden samochód ciężarowy o wartości brutto 610 000 zł (netto 500 000 zł). Na koniec roku spółka miała kredyt obrotowy w rachunku bieżącym. Ujemne saldo na rachunku bankowym wykazuje jako zobowiązanie krótkoterminowe z tytułu kredytu. Do ewidencji i rozliczania kosztów jednostka stosuje wyłącznie konta zespołu 4 i sporządza rachunek zysków i strat w wersji porównawczej. Ewidencja księgowa 1. Faktura za kupione samochody ciężarowe: Wn "Środki trwałe w budowie" 900 000 Wn "VAT naliczony" 207 000 Ma "Pozostałe rozrachunki" 1 107 000 2. Przyjęcie nabytych samochodów do ewidencji środków trwałych, na podstawie dokumentu OT: Wn "Środki trwałe" 900 000 - w analityce: "Środki transportu" Ma "Środki trwałe w budowie 900 000 3. Odpisy amortyzacyjne od środków trwałych - za rok 2018: Wn "Amortyzacja" 300 000 Ma "Umorzenie środków trwałych" - w analityce: "Środki transportu" 200 000 - w analityce: "Maszyny i urządzenia" 100 000 4. Wyksięgowanie zlikwidowanych trzech zestawów komputerowych z ewidencji bilansowej środków trwałych, na podstawie dokumentu LT: Wn "Umorzenie środków trwałych" 10 700 - w analityce: "Maszyny i urządzenia" Wn "Pozostałe koszty operacyjne" 2 000 Ma "Środki trwałe" 12 700 - w analityce: "Maszyny i urządzenia" 5. Faktura VAT dokumentująca sprzedaż samochodu ciężarowego: Wn "Pozostałe rozrachunki" 70 000 Ma "Pozostałe przychody operacyjne" 70 000 6. Wyksięgowanie sprzedanego samochodu ciężarowego z ewidencji bilansowej środków trwałych, na podstawie dokumentu LT: Wn "Umorzenie środków trwałych" 210 000 - w analityce: "Środki transportu" Wn "Pozostałe koszty operacyjne" 40 000 Ma "Środki trwałe" 250 000 - w analityce: "Środki transportu" 7. Jednostka otrzymała na rachunek bankowy środki pieniężne za sprzedany samochód ciężarowy: Wn "Rachunek bankowy" 70 000 Ma "Pozostałe rozrachunki" 70 000 8. Spółka uregulowała zobowiązanie w wysokości 488 000 zł z tytułu zakupu samochodu ciężarowego (wartość netto samochodu: 400 000 zł): Wn "Pozostałe rozrachunki" 488 000 Ma "Rachunek bankowy" 488 000 Tabela 1. Bilans - wybrane pozycje AKTYWA Wyliczenia zmiany BO Zmiany w aktywach BZ 1 2 3 4 5 A. AKTYWA TRWAŁE 542 000 558 000 1 100 000 II. Rzeczowe aktywa trwałe 542 000 558 000 1 100 000 1. Środki trwałe 542 000 558 000 1 100 000 a) grunty (w tym prawo użytkowania wieczystego gruntu) b) budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej c) urządzenia techniczne i maszyny - 2000 - 100 000 202 000 -102 000 100 000 d) środki transportu 400 000 + 500 000 - - 200 000 - 40 000 340 000 660 000 1 000 000 e) inne środki trwałe B. AKTYWA OBROTOWE - II. Należności krótkoterminowe - 2. Należności od pozostałych jednostek - c) inne III. Inwestycje krótkoterminowe - 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe - b) w pozostałych jednostkach - c) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne - 1 2 3 4 5 IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe - AKTYWA RAZEM - 542 000 558 000 1 100 000 PASYWA Wyliczenia zmiany BO Zmiany w pasywach BZ A. KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY 342 000 -272 000 70 000 I. Kapitał podstawowy 342 000 342 000 IX. Zysk (strata) netto - 300 000 - 2000 - - 40 000 + 70 000 -272 000 -272 000 III. Zobowiązania krótkoterminowe 200 000 830 000 1 030 000 2. Wobec pozostałych jednostek 200 000 830 000 1 030 000 a) kredyty i pożyczki 488 000 - 70 000 418 000 418 000 d) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności: - do 12 miesięcy powyżej 12 miesięcy g) z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń -198 000 200 000 - 198 000 2 000 h) z tytułu wynagrodzeń i) inne 1 098 000 - 488 000 610 000 610 000 3. Fundusze specjalne IV. Rozliczenia międzyokresowe - 1. Ujemna wartość firmy 2. Inne rozliczenia międzyokresowe - PASYWA RAZEM 542 000 558 000 1 100 000 Środki trwałe wykazuje się w bilansie w wartości netto, tj. w wartości początkowej powiększonej o koszty ulepszeń i pomniejszonej o dokonane odpisy amortyzacyjne oraz odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. W aktywach bilansu wykazano w pozycjach: lit. c) "Urządzenia techniczne i maszyny" - środki trwałe zaliczane do grup 4 KŚT, lit. d) "Środki transportu" - środki trwałe zaliczane do grupy 7 KŚT. Zatem wpływ na wartość środków trwałych wykazywanych w bilansie miało: zwiększenie stanu środków trwałych poprzez zakup dwóch samochodów ciężarowych, zmniejszenie stanu środków trwałych przez sprzedaż jednego samochodu ciężarowego i likwidację trzech zespołów komputerowych. Tabela 2. Rachunek zysków i strat - wybrane pozycje Lp. Wyszczególnienie Wyliczenia Zmiany w RZiS A. Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 0 B. Koszty działalności operacyjnej 300 000 I. Amortyzacja 300 000 300 000 C. Zysk (strata) ze sprzedaży (A - B) -300 000 D Pozostałe przychody operacyjne 30 000 I. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych 70 000 - 40 000 30 000 E Pozostałe koszty operacyjne 2 000 I. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Inne koszty operacyjne 2 000 2 000 F Zysk (strata) z działalności operacyjnej (C + D - E) -272 000 G Przychody finansowe 0 H Koszty finansowe 0 I Zysk (strata) z działalności gospodarczej (F + G - H) -272 000 J Wynik zdarzeń nadzwyczajnych ( - 0 K Zysk (strata) brutto (I+/-J) -272 000 Dokonane przez jednostkę w ciągu roku obrotowego odpisy amortyzacyjne od środków trwałych prezentuje się w sprawozdaniu w różny sposób w zależności od przyjętego wariantu sporządzania rachunku zysków i strat, tj. porównawczego lub kalkulacyjnego. W przypadku sporządzania porównawczego wariantu RZiS dokonane odpisy amortyzacyjne wykazuje się w pozycji "Amortyzacja", natomiast w przypadku sporządzania kalkulacyjnego wariantu RZiS, odpisy amortyzacyjne stanowią element prezentowanych kosztów w układzie kalkulacyjnym. W RZiS oprócz amortyzacji wykazuje się także przychody i koszty związane ze sprzedażą lub likwidacją środków trwałych. Należy pamiętać, że w RZiS wykazuje się saldo (różnicę) między sumą wszystkich przychodów uzyskanych ze zbycia środków trwałych a ich wartością księgową netto, powiększoną o koszty związane ze sprzedażą. Zatem jeśli ww. różnica jest dodatnia, wówczas wykazuje się ją w pozycji porównawczego rachunku zysków i strat jako "Zysk z tytułu rozchodu niefinansowych aktywów trwałych", a jeśli ujemna, wówczas wykazuje się ją w pozycji porównawczego rachunku zysków i strat jako "Stratę ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych". W przypadku sporządzania kalkulacyjnego rachunku zysków i strat ww. zyski i straty wykazuje się odpowiednio w pozycji lub Tabela 3. Zmiana w środkach trwałych w informacji dodatkowej Lp. Tytuł Grunty (w tym prawo wieczystego użytkowania gruntów) Budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej Urządzenia techniczne i maszyny Środki transportu Inne środki trwałe Razem Wartość brutto 1 Stan na BO 212 700 550 000 762 700 2 Zwiększenia: - - - 900 000 - 900 000 a zakup - 900 000 900 000 b ... - - - - - - 3 Zmniejszenia: - - 12 700 250 000 - 262 700 a sprzedaż 250 000 250 000 b likwidacja 12 700 12 700 c ... - - - 4 Stan na BZ - - 200 000 1 200 000 - 1 400 000 Umorzenie 5 Stan na BO 10 700 210 000 220 700 6 Zwiększenia: - - 100 000 200 000 - 300 000 a amortyzacja za okres 100 000 200 000 300 000 b ... - 7 Zmniejszenia: - - 10 700 210 000 - 220 700 a sprzedaż 210 000 210 000 b liwidacja 10 700 10 700 c ........ - 8 Stan na BZ - - 100 000 200 000 - 300 000 Odpisy aktualizujące 9 Stan na BO - 10 Zwiększenia: - 11 Zmniejszenia: - 12 Stan na BZ - - - - - - Wartość netto 13 Stan na BO - - 202 000 340 000 - 542 000 14 Stan na BZ - - 100 000 1 000 000 - 1 100 000 Zakres zmian w wartości grup rodzajowych środków trwałych, zawierający stan tych aktywów na początek roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia, jakie jednostka powinna wykazywać w informacji dodatkowej, został przedstawiony w załączniku nr 1 do ustawy o rachunkowości, tj. w ustępie 1 pkt 1 dodatkowych informacji i objaśnień. Informacja dodatkowa jest uzupełnieniem i rozszerzeniem danych wykazanych w poszczególnych zestawieniach liczbowych składających się na sprawozdanie finansowe. Dlatego w celu zwiększenia czytelności tych informacji można przedstawić je w formie tabelarycznej jak wyżej. Tabela 4. Rachunek przepływów pieniężnych - wybrane pozycje Lp. Wyszczególnienie Wyliczenia Zmiana 1 2 3 4 A. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej I. Zysk/Strata netto -300 000 - 2000 - 40 000 + 70 000 -272 000 II. Korekty razem 684 000 1. Amortyzacja 300 000 4. Zysk (strata) z działalności inwestycyjnej 2000 - 30 000 -28 000 7. Zmiana stanu należności 8. Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów 1 098 000 - 488 000 - 198 000 412 000 10 Inne korekty I. Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej (I + II) 412 000 B. Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej I. Wpływy 70 000 1. Zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych 70 000 70 000 II. Wydatki 900 000 1. Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych 400 000 + 500 000 900 000 III. Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej (I - II) -830 000 C. Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej I. Wpływy 418 000 1. Wpływy netto z wydania udziałów (emisji akcji) i innych instrumentów kapitałowych oraz dopłat do kapitału 2. Kredyty i pożyczki 488 000 - 70 000 418 000 1 2 3 4 3. Emisja dłużnych papierów wartościowych 4. Inne wpływy finansowe II. Wydatki - III. Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej (I - II) 418 000 D. Przepływy pieniężne netto razem 0 Dokonane przez jednostkę w ciągu roku obrotowego odpisy amortyzacyjne od środków trwałych wykazuje się w rachunku przepływów pieniężnych sporządzanym metodą pośrednią w pozycji "Amortyzacja" jako pozycję niepowodującą zmiany stanu środków pieniężnych. Natomiast w rachunku przepływów pieniężnych sporządzanym metodą bezpośrednią dokonane odpisy amortyzacyjne nie są wykazywane. Wydatki poniesione na zakup lub uzyskane wpływy ze sprzedaży środków trwałych wykazuje się w przepływach pieniężnych z działalności inwestycyjnej. Wpływy i wydatki te wykazuje się w wartości netto, tj. bez podatku od towarów i usług, w pozycji "Zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych" lub w pozycji "Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych". Należy pamiętać o tym, że w rachunku przepływów pieniężnych wykazuje się tylko te zmiany stanu środków trwałych, które powodują w jednostce przepływ pieniężny, tj. wpływ lub wydatek. Sprawozdanie sporządzane zgodnie z załącznikiem nr 4 do uor - jednostki mikro Jednostki mikro sporządzające sprawozdanie zgodnie z załącznikiem nr 4 do uor wykazują niewiele informacji na temat środków trwałych. W bilansie w aktywach wykazują następujące dane: A. Aktywa trwałe w tym środki trwałe W rachunku zysków i strat wykazują w pozycji B: B. Koszty podstawowej działalności operacyjnej: I. Amortyzacja Sprawozdanie sporządzane zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor - jednostki małe korzystające z uproszczeń odnoszących się do sprawozdania finansowego Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym sporządzanym zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor dla jednostek małych korzystających z uproszczeń odnoszących się do sprawozdania finansowego przedstawia się następująco: Bilans Aktywa A. Aktywa trwałe I. Wartości niematerialne i prawne II. Rzeczowe aktywa trwałe, w tym: - środki trwałe - środki trwałe w budowie Rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) B. Koszty działalności operacyjnej I. Amortyzacja D. Pozostałe przychody operacyjne, w tym: - aktualizacja wartości aktywów niefinansowych E. Pozostałe koszty operacyjne, w tym: - aktualizacja wartości aktywów niefinansowych Dodatkowe informacje i objaśnienia obejmują w szczególności: 1) szczegółowy zakres zmian wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierający stan tych aktywów na początek roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia z tytułu: - aktualizacji wartości, nabycia, - rozchodu, - przemieszczenia wewnętrznego oraz a dla majątku amortyzowanego - podobne przedstawienie stanów i tytułów zmian dotychczasowej amortyzacji lub umorzenia; 2) kwotę dokonanych w trakcie roku obrotowego odpisów aktualizujących wartość aktywów trwałych odrębnie dla długoterminowych aktywów niefinansowych oraz długoterminowych aktywów finansowych. Sprawozdanie sporządzane zgodnie z załącznikiem nr 6 do uor - jednostki prowadzące działalność pożytku publicznego W jednostkach prowadzących działalność pożytku publicznego, w sprawozdaniu finansowym, tak jak w jednostkach mikro, wykazuje się niewielki zakres informacji na temat środków trwałych. Bilans Aktywa A. Aktywa trwałe I. Wartości niematerialne i prawne II. Rzeczowe aktywa trwałe Informacja dodatkowa Informacja dodatkowa powinna zawierać nieobjęte bilansem oraz rachunkiem zysków i strat informacje i wyjaśnienia niezbędne do oceny gospodarki finansowej jednostki, a w szczególności: 3) uzupełniające dane o aktywach i pasywach. Podstawa prawna: art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - z 2018 r. poz. 395; z 2018 r. poz. 2212 Joanna Gawrońska biegły rewident

Jednym z elementów sprawozdania finansowego, zgodnie z art. 45 ustawy o rachunkowości, dla jednostek podlegających badaniu jest sprawozdanie z przepływów pieniężnych. Szczegółowe wytyczne co do jego sporządzenia zostały opisane w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 1 (KSR 1). Polskie regulacje przewidują możliwość sporządzania sprawozdania z przepływów pieniężnych (zwanym dalej CF) w jednej z dwóch wersji: w formie bezpośredniej i pośredniej. Z uwagi na tradycję oraz sposób zorganizowania planu kont w naszym kraju, najczęściej wykorzystywaną wersją jest pośredni rachunek przepływów pieniężnych. O ile zawartość merytoryczna poszczególnych pozycji nie powoduje zazwyczaj wątpliwości, to samo techniczne sporządzenie rachunku przepływów często przysparza wielu problemów. Sporządzając rachunek przepływów metodą klasyczną, w pełni na podstawie przepisów KSR nr 1, bardzo częstą sytuacją jest brak zgodności wyliczonych przepływów z bilansową zmianą stanu środków pieniężnych. W celu uniknięcia tego problemu, autor pragnie zaproponować alternatywną metodę ustalania przepływów pieniężnych w oparciu o zmiany stanu pozycji księgowych. Metoda ta gwarantuje zgodność pomiędzy bilansową zmianą stanu środków pieniężnych a przepływami oraz znacznie upraszcza sporządzenie not dla przepływów pieniężnych. Metoda zmian stanu zakłada zasadniczo trzy etapy prac, mające na celu przejście od zmian stanu na kontach do rzeczywistych przepływów pieniężnych zaprezentowanych zgodnie z wymogami KSR 1. Na te etapy składają się: ujęcie zmian stanu wszystkich pozycji bilansowych za wyjątkiem środków pieniężnych w arkuszu rachunku przepływów pieniężnych, co doprowadza do zgodności wykazanych przepływów z bilansową zmianą stanu środków pieniężnych, sporządzenie tabel z wykazaniem poszczególnych czynników, które złożyły się na różnice pomiędzy bilansem otwarcia a bilansem zamknięcia wybranych pozycji, korekty prezentacyjne w oparciu o sporządzone tabele na etapie II, mające na celu zadośćuczynienie wymogom KSR 1. Dzięki takiemu podziałowi pracy możliwe jest łatwe prześledzenie prawidłowości sporządzenia rachunku przepływów oraz wypełnienie not, które wymagają ujawnienia różnic pomiędzy bilansową zmianą stanu pozycji a zmianą stanu wykazaną w przepływach pieniężnych. ETAP I: ujęcie zmian stanu Podstawową zasadą rachunkowości jest to, że suma aktywów w bilansie zawsze musi być zgodna z sumą pasywów. Taka sama sytuacja związana jest ze zmianą tych pozycji w ciągu okresów, tj. wzrost aktywów musi być identyczny jak wzrost pasywów. W oparciu o tę prawidłowość możliwe jest ustalenie zmiany stanu środków pieniężnych tak, jak zaprezentowano w przykładzie nr 1. Przykład 1 Uproszczony bilans spółki na oraz przedstawia się następująco: Pozycja Zmiana stanu Aktywa trwałe +200 Zapasy 500 650 -150 Należności 550 300 +250 Środki pieniężne 100 150 -50 RAZEM AKTYWA +250 Kapitał własny +100 Rezerwy 200 450 -250 Zobowiązania 650 250 +400 RAZEM PASYWA +250 Można więc stwierdzić, że: zmiana stanu pasywów (+250) minus zmiana stanu aktywów trwałych (+200), minus zmiana stanu zapasów (-150) minus zmiana stanu należności (+250) równa się: 250 – (200-150+250) = -50 Powyższa kwota jest tożsama ze zmianą stanu środków pieniężnych. Pierwszy etap sporządzania rachunku przepływów pieniężnych metodą zmian stanu polega więc na naniesieniu cząstkowych zmian stanu poszczególnych pozycji do arkusza z wyliczeniem przepływów. Należy jednak pamiętać o tym, że zmiany stanu aktywów wykazywane będą z minusem, natomiast zmiany stanu pasywów z plusem. Istotną różnicą w stosunku do wyliczania CF jest to, że wykazujemy zmiany stanu wszystkich pozycji, w tym także kredytów i pożyczek, inwestycji, aktywów trwałych itp., które normalnie nie są wykazywane w zmianach stanu. Ważną kwestią jest także wykazanie ww. zmian stanu w odpowiedniej pozycji, tak aby już na tym etapie rozbieżność z KSR 1 była jak najmniejsza. Poniżej zestawiono propozycję co do przypisania poszczególnych zmian stanu do pozycji rachunku przepływów. Pozycja bilansu Pozycja w przepływach pieniężnych (metoda pośrednia) Wartości niematerialne i prawne Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych Rzeczowe aktywa trwałe Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych Inwestycje długoterminowe Na aktywa finansowe RMK Zmiana stanu RMK Zapasy Zmiana stanu zapasów Należności handlowe Zmiana stanu należności Należności pozostałe Zmiana stanu należności Kapitał własny Dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli Rezerwy Zmiana stanu rezerw Zobowiązania handlowe Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów Zobowiązania pozostałe Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów Zobowiązania finansowe (pożyczki, kredyty, leasing itp.) Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów RMP Zmiana stanu RMK Przy takiej prezentacji należy pamiętać, że kredyty i pożyczki na I etapie wykazane są w działalności operacyjnej, pomimo że jest to niezgodne z krajowym standardem. Na kolejnych etapach ta pozycja zostanie wyłączona i zaprezentowana w działalności finansowej. Przykład 2 prezentuje ujęcie zmian stanu w CF, zgodnie z powyższym zestawieniem. Przykład 2 Spółka posiada uproszczony bilans analogiczny do bilansu z przykładu nr 1. Ujęcie zmian stanu bilansu w CF jest zatem następujące: Pozycja CF Pozycja bilansu Kwota Działalność operacyjna Zmiana stanu rezerw Rezerwy -250 Zmiana stanu zapasów Zapasy +150 Zmiana stanu należności Należności -250 Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów Zobowiązania +400 Razem +50 Działalność inwestycyjna Nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych Aktywa trwałe -200 Razem -200 Działalność finansowa Dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli Kapitały własne +100 Razem +100 Przepływy pieniężne razem -50 Bilansowa zmiana środków pieniężnych -50 Jak widać w powyższej tabeli, udało się sporządzić zamykające się wewnętrznie przepływy pieniężne, które następnie zostaną doprowadzone do pełnej zgodności z KSR 1. ETAP 2 – zestawienie tabeli ruchów Na tym etapie niezbędne jest zebranie danych na temat zdarzeń, do których faktycznie doszło w spółce w ciągu okresu. Dane te będą służyły do wyjaśnienia zmian w poszczególnych kategoriach, np. kredytach i pożyczkach pomiędzy bilansem otwarcia a końcem okresu. Etap ten jest niezwykle ważny, ponieważ umożliwia następnie, w etapie III, sporządzenie sprawozdania zgodnego ze standardami krajowymi. Zasadniczymi pozycjami wymagającymi wyjaśnienia są wszystkie pozycje, które zgodnie z metodą klasyczną nie byłyby zaprezentowane w działalności operacyjnej. Do takich pozycji w bilansie należą: inwestycje finansowe, udzielone pożyczki, zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek, inne zobowiązania finansowe (np. leasing), RMP (np. dotacje). Generalnie, główną przyczyną zmian w ciągu roku mogą być następujące kwestie: zwiększenie kapitału/zakup, spłata kapitału/sprzedaż, naliczenie odsetek, spłata odsetek. Uzgodnienie tego typu należy przygotować dla wszystkich pozycji, których przykłady opisano powyżej. Sporządzenie tabelek z uzgodnieniem zaprezentowano w przykładzie nr 3. Przykład 3 Dla spółki opisanej w przykładzie nr 1 i 2 stwierdzono, co następuje: spółka posiadała zobowiązanie z tytułu pożyczki o saldzie 100 na i 450 na Spółka dokonała spłaty kapitału pożyczki w wysokości 50, zaciągnęła nową pożyczkę na kwotę 400 oraz naliczyła i zapłaciła odsetki w wysokości 100, spółka w 2016 roku zainwestowała w akcje kwotę 200, co zostało ujęte w aktywach trwałych, spółka osiągnęła w 2016 rok zysk w wysokości 150 i wypłaciła dywidendę w wysokości 150 z wyniku roku poprzedniego. Spółka wyemitowała także nowe akcje o wartości 100. Poniżej sporządzono tabele zmian w okresie dla poszczególnych pozycji: Zobowiązania z tyt. pożyczek Inwestycje długoterminowe Kapitał własny BO 100 0 Zwiększenie/zakup +400 +200 +100 Zmniejszenie/spłata -50 Naliczenie odsetek +100 Spłata odsetek -100 WF za 2016 rok +150 Zapłata dywidendy -150 BZ 450 200 Zmiana stanu +350 +200 +100 Na podstawie tak sporządzonego zestawienia możliwe będzie na etapie III prawidłowe zaprezentowanie danych. Dodatkowo na etapie II spółka powinna zebrać różnorodne inne dodatkowe dane, takie jak wysokość amortyzacji, zmiana stanu zobowiązań inwestycyjnych, ewentualne kompensaty zobowiązań z należnościami, odpisy aktualizujące środki trwałe itp. ETAP III – korekty prezentacyjne Posiadając uzgodniony CF do zmiany stanu środków pieniężnych oraz pełnię wiedzy co do zdarzeń w spółce, możliwe jest na etapie III takie skorygowanie CF, aby było ono zgodne z KSR 1. Z uwagi na przejrzystość, autor zaleca wprowadzanie poszczególnych korekt w kolejnych kolumnach. Ponieważ przepływy są już zgodne z bilansową zmianą stanu środków pieniężnych, to każda korekta w każdej kolumnie powinna sumować się do zera, czyli jeżeli w jednym wierszu dodaje się pewną kwotę, to w innym wierszu ta kwota powinna być ujęta z przeciwnym znakiem. Mechanizm funkcjonowania korekt został zaprezentowany w przykładzie 4. Przykład 4 Zaprezentowano korektę związaną z otrzymanymi pożyczkami dla spółki z przykładów wcześniejszych. Spółka wykazała zmianę stanu zobowiązań w wysokości +400, z czego zmiana stanu z tytułu pożyczek wynosi +350, a więc zmiana stanu pozostałych zobowiązań wynosi +50. W poniższej tabeli ujęto poszczególne korekty. Pozycja CF Kwota Spłata kapitału Nowe pożyczki Naliczenie odsetek Spłata odsetek Po korektach Działalność operacyjna Odsetki i udziały w zyskach +100 +100 Zmiana stanu zobowiązań +400 +50 -400 +100 -100 +50 Działalność finansowa Kredyty i pożyczki +400 +400 Spłaty kredytów i pożyczek -50 -50 Odsetki -100 -100 Przepływy pieniężne razem -50 0 0 0 0 Bilansowa zmiana środków pieniężnych -50 Korekta z tytuły spłaty kapitału została wykazana z minusem w działalności finansowej, ze względu na to, że jest to realny wypływ pieniędzy ze spółki. Następnie skorygowano z przeciwnym znakiem zmianę stanu zobowiązań z uwagi na to, że pierwotnie, na etapie I, zmianę stanu pożyczek ujęto łącznie ze wszystkimi zobowiązaniami. Korektę z tytułu zaciągnięcia nowych pożyczek wykazano w działalności finansowej ze znakiem dodatnim ze względu na to, że jest to wpływ gotówki do spółki. Następnie skorygowano zmianę stanu zobowiązań z uwagi na grupowanie na etapie I. Korektę z tytułu naliczenia odsetek za 2016 rok wykazano z plusem w pozycji działalności operacyjnej, ponieważ w wyniku finansowym zostały one ujęte jako koszt, a z uwagi na to, że nie są one przepływem pieniężnym, a jedynie kosztem, nie powinny mieć wpływu na CF. Korekta ta dokonuje się automatycznie poprzez wyłączenie zmiany stanu pożyczek do zmiany stanu zobowiązań na etapie I, jednakże KSR 1 wymaga wykazania tego tytułu w pozycji korekta ta ma więc na celu prezentacyjne jej przesunięcie do odpowiedniego wiersza. Ostatnia korekta polega na ujęciu zapłaconych odsetek w działalności finansowej ze znakiem ujemnym (jako wypływ gotówki) i następnie skorygowaniu zmiany stanu pożyczek ze znakiem przeciwnym, analogicznie jak w poprzednich kolumnach. W konsekwencji wszystkie korekty sumują się w wierszach do 0, a więc nie zmieniają łącznej sumy przepływów pieniężnych. Dodatkowo w pozycji zmiany stanu zobowiązań pozostał jedynie wpływ zmiany stanu zobowiązań handlowych i innych, która powinna być prezentowana w tym miejscu. Analogicznie jak w przykładzie 4 należy postępować ze wszystkimi korektami. Poniżej zestawiono i omówiono najczęściej pojawiające się korekty na tym etapie, wraz z uzasadnieniem. Korekta zysku za okres – WF za okres powinien być wykazany w działalności operacyjnej, dlatego należy go przesunąć ze zmiany stanu kapitałów własnych do pozycji zysk (strata) netto. Korekta amortyzacji – amortyzacja jest kosztem niepieniężnym, wpływa jednakże na zmianę stanu ŚT i WNIP. W związku tym zmianę stanu należy skorygować in minus, a samą amortyzację wykazać w pozycji Amortyzacja ze znakiem dodatnim. Korekta o sprzedaż/likwidację ŚT i WNIP – przepływem pieniężnym w przypadku tej transakcji są jedynie wpływy ze sprzedaży, dlatego należy skorygować zmianę stanu ST i WNIP o wartość netto, przychody ze sprzedaży wykazać ze znakiem dodatnim w pozycji Wpływy ze sprzedaży, natomiast wynik całej transakcji powinien korygować działalność operacyjną w pozycji Wynik z działalności inwestycyjnej. Korekta o zmianę stanu zobowiązań i należności inwestycyjnych – korekta związana jest z faktem, że samo ujęcie faktury na ŚT lub ŚT w budowie nie oznacza jeszcze realnego wypływu gotówki. Faktura taka jednak wpływa na zmianę stanu, dlatego należy wyłączyć z niej te dokumenty, które nie zostały zapłacone w ciągu roku. Zmiana stanu zobowiązań inwestycyjnych będzie korygowała pozycję oraz 8, natomiast zmiana stanu należności inwestycyjnych (nieotrzymanych płatności za sprzedane aktywa) będzie korygowała pozycje oraz Zmiany stanu mogą być zarówno ujemne, jak i dodatnie, dlatego znaki korekty mogą być różne. Analogiczna korekta będzie miała miejsce w przypadku sprzedaży i zakupu innych aktywów, np. inwestycji. Korekta o umowy leasingowe – umowy leasingowe są bardzo podobne jak korekty dotyczące zaciągniętej pożyczki opisane w przykładzie 4, z tym wyjątkiem, że transakcja związana jest z otrzymaniem nowych środków trwałych zamiast z przepływem pieniądza, dlatego zaciągnięcie nowych umów leasingowych powinno korygować zmianę stanu ŚT zamiast pozycję w działalności finansowej. Otrzymane dotacje – wpływają na zmianę stanu RMK. O ile samo otrzymanie dotacji związane jest z wpływem gotówki, tak korekty mają na celu prawidłowe zaprezentowanie w CF tego zdarzenia. Wpływ dotacji powinien być wykazany w działalności finansowej, dlatego należy skorygować ze znakiem minus zmianę stanu RMK oraz ze znakiem dodatnim pozycję Rozliczenie w przychody otrzymanych dotacji w poprzednich okresach należy skorygować jedynie w działalności operacyjnej w pozycji ze znakiem ujemnym oraz zmianę stanu RMK ze znakiem dodatnim. W zależności od transakcji, które nastąpiły w okresie, mogą pojawić się także inne korekty. Dzięki sporządzaniu CF zgodnie z powyższym wzorcem łatwiejsze jest prześledzenie ewentualnych błędów oraz przygotowanie not objaśniających do tego sprawozdania.